Wanneer je als CFO of controller niet naar natuurgerelateerde risico’s en kansen kijkt, dan mis je een aanzienlijk deel van het totale risicobeeld van de onderneming. Dit stelt Anne-Claire van den Wall Bake-Dijkstra, partner Audit & Assurance bij Deloitte.
"Natuur en klimaat kun je niet los zien van elkaar", vervolgt ze. "Ze werken in 1 systeem. Immers, aantasting van het ene, schaadt het andere. Je wilt als finance maatregelen integreren die bijdragen aan zowel klimaatdoelen als natuurbehoud."
CCMweb spreekt Van den Wall Bake-Dijkstra naar aanleiding van de nieuwe CFO-gids van de Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) en Accounting for Sustainability. Die gids moet CFO's helpen om natuurgerelateerde risico’s en kansen te vertalen naar financiële besluitvorming.
Volgens haar moet je die gids zien als een praktische uitwerking van het bredere TNFD-raamwerk. "Je hebt het echte framework (TNFD recommendations, september 2023) én er zijn vele additionele richtlijnen. De nieuwe, praktische publicatie ondersteunt CFO's en finance-teams bij het herkennen, beoordelen en integreren van natuurgerelateerde risico's en kansen in de financiële besluitvorming en rapportage."
Natuurrisico vraagt een andere blik dan klimaatrisico
Anne-Claire van den Wall Bake-Dijkstra
Partner Audit & Assurance bij DeloitteDie ondersteuning is volgens Van den Wall Bake-Dijkstra nodig, omdat kennis over de impact op en afhankelijkheid van de natuur in veel organisaties nog beperkt is. De TNFD heeft volgens haar eerder veel aandacht besteed aan sectoren, data en tools, maar zet nu sterker in op de vraag hoe natuurrisico's beter kunnen worden ingebed in de governance van organisaties.
"Omdat er bij veel organisaties toch nog te weinig kennis van natuur is, wordt het financiële risico dat je als organisatie loopt, nog niet altijd goed gezien."
Natuurrisico's zijn volgens haar complexer dan klimaatrisico's. "Bij klimaat is CO2-uitstoot een unieke meeteenheid. Die is overal ter wereld op dezelfde manier te benaderen. Bij natuur werkt dat anders en is het complexer om te meten. Het uitgangspunt is de specifieke locatie waar je gevestigd bent. Een organisatie kan afhankelijk zijn van water, bodemkwaliteit, bestuiving, grondstoffen of ecosystemen. Echter, die afhankelijkheid verschilt per locatie en de natuur wordt ook beïnvloed door de actoren in de regio, het land, enzovoorts."
Impact op en afhankelijkheid van natuur
Daarom draait natuurrisico volgens Van den Wall Bake-Dijkstra altijd om 2 kanten: de impact óp de natuur en de afhankelijkheid ván de natuur.
"Bedrijven kijken vaak naar hun negatieve impact op natuur, bijvoorbeeld vanwege reputatierisico. Maar voor finance is juist ook de afhankelijkheid van natuur belangrijk. Natuur levert ecosysteemdiensten die nodig zijn voor bijvoorbeeld productie, medicijnen, toerisme en grondstoffen. Als die diensten wegvallen of verslechteren, ontstaan financiële risico's."
Natuurrisico werkt door in financiering en investeringen
In de financiële sector staat dit onderwerp volgens Van den Wall Bake-Dijkstra al duidelijk op de radar. "Banken worden door toezichthouders zoals de ECB en DNB aangespoord om ESG-risico's in kaart te brengen en te managen. Natuurgerelateerde risico's vallen daar ook onder en worden daarom gezien als significante risico's."
"Maar dit raakt ook ondernemingen buiten de financiële sector. Banken kunnen bij kredietverlening kritischer gaan kijken naar de exposure van bedrijven: waar zitten productielocaties, hoe kwetsbaar zijn ketens en hoe verhoudt een bedrijf zich tot diens concurrenten?"
Volgens Van den Wall Bake-Dijkstra is het daarom belangrijk dat natuurgerelateerde risico's vroeg in het besluitvormingsproces worden meegenomen. "Bij investeringen, uitbreidingen of strategische keuzes hoort de vraag: wat betekent deze beslissing voor afhankelijkheden van water, land, grondstoffen, ecosystemen en leveranciers? En omgekeerd: welke natuurrisico's zetten de businesscase onder druk?"
Ze noemt voorbeelden van ondernemingen die afhankelijk zijn van landbouwgrondstoffen. "Wie koffie, gerst, hop of andere natuurlijke bronnen nodig heeft, kan de ketenanalyse niet stoppen bij de directe leverancier of tussenpersoon. Als achterliggende boeren kampen met droogte, verminderde bodemkwaliteit of het wegvallen van bestuiving, kan dat uiteindelijk leiden tot mislukte oogsten. En dus tot financiële schade."
Begin bij de grootste risico's in de keten
Toch hoeft een organisatie niet meteen de hele keten tot op detailniveau door te lichten. De praktische start ligt volgens haar bij prioriteren. Veel organisaties beginnen met een materialiteitsanalyse: waar zijn de grootste afhankelijkheden, in welke landen of regio's spelen verhoogde risico's en welke grondstoffen zijn cruciaal voor het verdienmodel? "Voor die elementen waarvan jij denkt dat er mogelijk een groot financieel risico in zit, ga je verder de diepte in."
Ook de accountant kijkt uiteindelijk mee, maar vooral wanneer risico's financiële gevolgen krijgen of samenhangen met wet- en regelgeving. In het kader van going concern kijkt de accountant vooral naar de komende 12 maanden.
Van den Wall Bake-Dijkstra: "Bij het opstellen van de jaarrekening gaan we uit van de veronderstelling dat een onderneming haar activiteiten in de voorzienbare toekomst kan voortzetten. Als natuurgerelateerde risico's de continuïteit van het bedrijf raken, kunnen ze relevant worden voor de waardering van activa, toelichtingen in de jaarrekening en de controle door de accountant. Breder en verder vooruitkijken gebeurt vooral in de dubbele materialiteitsanalyse onder CSRD. Daarin moet een organisatie beoordelen welke duurzaamheidsrisico's materieel zijn en of die ook financiële impact hebben."
TNFD als hulpmiddel binnen CSRD
Volgens Van den Wall Bake-Dijkstra wordt de TNFD daarmee geen losstaand rapportagefeestje naast de CSRD. In Europa zal de TNFD vooral bruikbaar zijn als raamwerk om natuurgerelateerde onderwerpen binnen de CSRD beter te analyseren en te rapporteren. CSRD omvat immers ook thema's als biodiversiteit en water. TNFD helpt om die onderwerpen concreter te maken voor finance.
Van den Wall Bake-Dijkstra tot slot: "Het gaat om risico's die kunnen doorwerken in productiekosten, supply chains, verzekerbaarheid, financieringsvoorwaarden en waardering van activa. Als je kijkt hoeveel organisaties afhankelijk zijn van natuur en hoe slecht het met de natuur gaat, dan ontstaan er potentieel financiële risico's. Als je daar niet naar kijkt, mis je simpelweg een aanzienlijk deel van je risicobeeld."
